(Vanhoatv.com.vn). Trải qua bao thăng trầm của lịch sử, lúc thịnh lúc suy, song với nỗ lực gìn giữ nghề truyền thống của ông cha để lại, làng nghề mộc Áng Phao (xã Cao Dương, huyện Thanh Oai, Hà Nội) chưa bao giờ thiếu đi âm thanh vang vọng của tiếng đục, tiếng cưa, tiếng bào cũng như cảnh mua bán nhộn nhịp.
Từ bao đời nay, người dân Áng Phao luôn tự hào về nghề mộc truyền thống, làm nhà gỗ và đồ gỗ dân dụng mà cha ông để lại. Năm 2005, làng nghề mộc Áng Phao vinh dự nhận danh hiệu Làng nghề truyền thống Hà Nội. Ở đây, nghề mộc chia theo 2 hướng chính: Xây dựng, phục chế và làm mới các kiến trúc truyền thống như hương án, hoành phi, câu đối, cửa võng…
Trải qua bao thăng trầm, nghề mộc Áng Phao đang thực sự chuyển mình với nhiều cơ sở sản xuất tại nhà. Trong đó, có thể nhắc tới cơ sở sản xuất chế biến gỗ của nghệ nhân Nguyễn Đăng Khẩn. Ông đã có gần 50 năm làm nghề, được Hiệp hội Làng nghề Việt Nam phong tặng danh hiệu nghệ nhân năm 2020 với nghề nghề chế tác, tu bổ công trình văn hoá nhà cổ.
Ấn tượng đầu tiên của mọi người về ông là sự mộc mạc, giản dị, luôn chứa đựng cái tâm, cái tài của người làm nghề. Ông được trời phú ban cho đôi bàn tay khéo léo và khối kiến thức về kiến trúc rất sâu sắc. Mỗi sản phẩm qua bàn tay tài hoa của nghệ nhân Nguyễn Đăng Khẩn không chỉ mang giá trị sử dụng mà được “thổi hồn”, trở thành những tác phẩm mang giá trị nghệ thuật độc đáo.
Theo nghệ nhân Nguyễn Đăng Khẩn, để làm ra một sản phẩm đẹp, hoa văn tinh xảo khiến người tiêu dùng lựa chọn, đưa vào sử dụng thì ngay từ khâu đầu tiên lựa gỗ đến khâu cuối cùng là sơn thành phẩm đều yêu cầu người thợ phải làm việc hết sức nghiêm túc và có con mắt lành nghề. “Trước tiên là khâu chọn gỗ, phải chọn gỗ săn, chắc, phù hợp với từng sản phẩm vì như vậy sẽ tạo độ bền sản phẩm. Tiếp theo là pha gỗ theo những kích thước, kích cỡ quy định rồi mới tạo mẫu vẽ trên gỗ. Sau khi hoàn thành xong mẫu vẽ, gỗ được đưa vào vanh lại, cắt bỏ bớt phần dư thừa rồi mới đưa vào đục. Và đến công đoạn cuối cùng là sơn, tạo mầu cho sản phẩm.
Ở bước cuối này, người thợ phải đảm bảo sơn đủ 7 lớp sơn: Ba lớp sơn lót, một lớp sơn cầm, một lớp thiếp bạc và hai lớp sơn làm màu, có như vậy màu mới bóng, đạt chuẩn. Và thợ nghề cánh này thường sản xuất mới hay phục chế lại tượng, cửa võng, hoành phi, câu đối ở các đình, chùa…”, nghệ nhân Nguyễn Đăng Khẩn cho hay.
Bởi sự cầu kỳ, chỉn chu như vậy, những sản phẩm từ bàn tay khéo léo của người thợ nơi đây tạo ra rất đa dạng và phong phú với đường nét kỹ thuật, chạm khắc tinh xảo đã có chỗ đứng trên thị thường, tạo được tiếng vang xa. Đàn ông làng Áng Phao hầu như không mấy ai là không biết làm nghề mộc. Họ yêu và rất tự hào về nghề mộc truyền thống của quê hương. Những người lao động trước đây đi làm xa nhưng hiện nay nhiều người đã trở về địa phương, về làng để sống với nghề.
Với sự phát triển của khoa học kỹ thuật, sự trợ giúp của máy móc hiện đại. Ngày nay, công việc của những người thợ mộc Áng Phao bớt trở nên nặng nhọc và năng suất được cao hơn. Thế nhưng không vì thế mà sản phẩm mất đi giá trị. Những đường nét đục chạm trên đồ thờ cúng hay trên những sập gụ, tủ chè vẫn còn đó, nguyên giá trị và ngày càng tinh xảo hơn bởi bàn tay của người thợ Áng Phao.
Từ người thợ mộc làng với tình yêu nghề, gắn bó với nghề đã trở thành những nghệ nhân tài hoa tạo nên những tác phẩm nghệ thuật tinh xảo trên gỗ mang hơi thở cuộc sống, hồn cốt, văn hóa của quê hương, dân tộc.
Nghệ nhân Nguyễn Đăng Khẩn được xem là một trong những người tâm huyết của làng mộc Áng Phao. Được biết đến như người có nhiều năm kinh nghiệm trong xây dựng và tu bổ các công trình nhà gỗ truyền thống. Mặc dù đã hơn 70 tuổi ông trải qua gần 50 năm làm nghề ông vẫn cố gắng truyền dạy lại nghề truyền thống của gia đình cho các con ông và thế hệ trẻ làng nghề mộc Áng Phao kế thừa và phát triển.
Minh Tâm